Nieuw Strafwetboek 2026
Nieuw strafwetboek? Vanaf 1 september 2026 is het nieuwe Strafwetboek in werking. Het nieuwe Strafwetboek moet het strafrecht moderniseren, vereenvoudigen en meer mogelijkheden voor een straf op maat.
Maar wat verandert er concreet? Wij zetten de belangrijkste wijzigingen voor u op een rij.
Van misdaad, wanbedrijf en overtreding naar acht strafniveaus
Een van de belangrijkste veranderingen is het verdwijnen van het onderscheid tussen misdaden, wanbedrijven en overtredingen.
In de plaats daarvan is er enkel nog sprake van misdrijven, die worden ingedeeld in acht strafniveaus.
De verschillende niveaus bepalen welke straffen kunnen worden opgelegd.
Het lichtste niveau is niveau 1. De wetgever voorziet niet langer een gevangenisstraf voor misdrijven die onder niveau 1 vallen.
De zwaarste misdrijven vallen onder niveau 7 en 8, waarvoor gevangenisstraffen van twintig jaar tot levenslang mogelijk blijven. Daartussen worden de gevangenisstraffen per niveau opgebouwd.
| Niveau | Straffen |
|---|---|
| Niveau 1 | Geldboete 200,00 tot 20.000,00 EUR Werkstraf 20 tot 120 uur Probatiestraf 6 tot 12 maanden Verbeurdverklaring Geldstraf Veroordeling bij schuldverklaring |
| Niveau 2 | 6 maanden tot 3 jaar gevangenisstraf Elektronisch toezicht 1 maand tot 1 jaar Werkstraf 120 tot 300 uur Probatiestraf 12 maanden tot 2 jaar Veroordeling bij schuldverklaring |
| Niveau 3 | 3 tot 5 jaar gevangenisstraf |
| Niveau 4 | 5 tot 10 jaar gevangenisstraf |
| Niveau 5 | 10 tot 15 jaar gevangenisstraf |
| Niveau 6 | 15 tot 20 jaar gevangenisstraf |
| Niveau 7 | 20 tot 30 jaar gevangenisstraf |
| Niveau 8 | Levenslange gevangenisstraf |
Alle misdrijven die vóór 01.09.2026 werden bestraft met een gevangenisstraf minder dan acht dagen (overtredingen), verdwijnen uit het nieuwe Strafwetboek. Zo is nachtlawaai niet langer strafbaar. Het blijft wel mogelijk om voor deze overtredingen een GAS-boete op te leggen.
De gevangenisstraf wordt het “laatste redmiddel”
Het nieuwe Strafwetboek geeft de rechter meer mogelijkheden om een straf af te stemmen op de concrete omstandigheden van de zaak. De gevangenisstraf wordt daarbij uitdrukkelijk als “ultimum remedium” beschouwd.
Een gevangenisstraf mag dus alleen worden opgelegd als de doelstellingen van de straf niet kunnen worden bereikt met andere straffen of maatregelen, zoals een werkstraf, probatiestraf of geldboete.
Daarnaast worden nieuwe straffen mogelijk. Nieuw is de verbeurdverklaring als straf, de veroordeling bij schuldigverklaring en een geldstraf die kan worden bepaald op basis van het voordeel dat met het misdrijf werd behaald of beoogd.
Verder worden bijkomende straffen ingevoerd die optioneel kunnen worden opgelegd, zoals een rijverbod, een contactverbod, een beroepsverbod,…
Nieuwe misdrijven en hogere straffen
Het nieuwe Strafwetboek wil bovendien beter aansluiten bij de huidige maatschappij. Een aantal nieuwe feiten wordt strafbaar, waaronder ecocide, lijkschennis, diefstal binnen de familie en het aanzetten tot zelfdoding.
Voor heel wat ernstige feiten worden de straffen aanzienlijk verhoogd. Dat geldt onder meer voor bepaalde vormen van geweld tegen personen met een maatschappelijke functie, intrafamiliaal geweld en terrorisme.
Wat met feiten die vóór 1 september 2026 zijn gepleegd?
De datum waarop de feiten werden gepleegd is van belang. Het nieuwe Strafwetboek kan niet zomaar worden toegepast op feiten die vóór de inwerkingtreding ervan werden gepleegd als zorgt voor een zwaardere bestraffing.
Wordt iemand vervolgd voor feiten die vóór 1 september 2026 zijn gepleegd, dan moet worden nagegaan welk strafrechtelijk regime het meest gunstig is: het oude of het nieuwe.
Wanneer de nieuwe strafwet milder is, moet deze in het voordeel van de beklaagde worden toegepast.
De strafrechter mag bovendien ‘panacheren’. Dit betekent dat er straf per straf mag worden vergeleken. Zo kan een lagere gevangenisstraf uit het nieuwe Strafwetboek worden gecombineerd met een mildere geldboete uit het oude Strafwetboek, wat altijd resulteert in de meest voordelige straf voor de beklaagde.
Het bepalen van de toepasselijke wet wordt specialistenwerk.
Wat betekent dit voor u?
Het nieuwe Strafwetboek brengt een fundamentele hervorming van het Belgisch strafrecht met zich mee. Niet alleen veranderen de strafbare feiten en de mogelijke straffen, maar ook de manier waarop straffen worden bepaald.
Wordt u geconfronteerd met een strafrechtelijke procedure of heeft u vragen over de gevolgen van het nieuwe Strafwetboek op uw concrete situatie? Contacteer ons vrijblijvend.
Yprius advocaten staat u graag bij met gespecialiseerd advies en begeleiding in strafzaken.
Laatst bijgewerkt in september 2026
